در باب رو ح و ایمان

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ( مبحث ایمان و روح)

لاحولَ وَلا قُوة اِلا بِاالله العَلیِ العَظیم حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ

نِعْمَ الْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ وصَلی الله عَلی مُحمَّد وآل الطاهرین

روایت از آقا امیرالمؤمنین علی علیه السلام در باب ، ایمان و ارواح ، واختلاف آنها

مردي خدمت آقا امیرالمؤمنین علی علیه السلام رسید عرض کرد.

برخی میپندارند مؤمن در حالی مؤمن است ، و ایمان در اوست، که، زنا نکند، شراب ننوشد، ربا نخورد، وخون نا حق نریزد و این سخن برمن گران آمده وسینه ام ر ا تنگ کرده، تاجایی که گمان میکنم این بنده ای که نماز میگذارد و ، اگر من بمیرم ، مرا بخاک میسپارد .

واگر او بمیرد من به خاکش میسپارم، واحکام اسلام را درباره یکدیگر جاری میکنیم . چگونه به یک گناه ،بظاهر ، کوچک او از ایمان خارج میشود !اُخْرِجُهة مِنَ الْإِیماٰن

حضرت در پاسخ فرمودند:صَدَقَکَ أَخُوکَ برادرت به تو راست گفته إَنِّی سَمِعْتَ رَسُولَ الله ، زیرا من خود شنیدم که: رسول خدا صلّی اللَّه علیه و اله و سلّم میفرمود: خَلَقَ اللهُ عَلَی ثَلَاثِ طَبَقَات ،خداوند مردم را در سه گروه آفریده، و در سه طبقه فَأَنْزَلَهُمْ ثَلَاثَ مَنَازِلِ ودرسه درجه سه مقام قرارشان داده !

فَذَلِکَ قَوْلُهُ و این همان فرمایش الهی است که میفرماید: (سوره واقعه آیه هشت الی یازده)

فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ، اصحاب دست راست کدامند وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ ، واصحاب دست چب کدامند وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ پیشتازان و پیشگامان ، أُولَٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ مقرب درگاه خداوند میباشند!

اما آنچه خداوند متعال درباره اَلسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ فرموده: آنان پیامبران مرسل و غیر مرسل اند که خداوند در وجود آنان پنج روح نهاده است: روح القدس، روح ایمان، روح قوّت، روح شهوت ، روح بدن

پس پیامبران مرسل با روحِ القُدُس مبعوث شدند. وبا روح ایمان خدا را پرستیدند و احدی را برای او شریک قرار ندادند،وبا روح قوّت با دشمن خود جنگیدند، و امر معاش خودرا اصلاح کردند ، وبا روح شهوت به لذّت خوردنی ها و نوشیدنی ها دست یافتند و با زنان حلال نکاح نمودند ، وبا روح بدن حرکت کردند وراه رفتند. پس این طبقه آمرزیده اند واز لغزششان چشم پوشی شده است!

سپس در قرآن فرموده است : تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ اینان پیامبرانی هستند که بعضی رابر بعضی برتری دادهایم، مِّنْهُم مَّن كَلَّمَ اللَّهُ از آنان کسانی هست که خداوند با او سخن گفته است، وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وبعضی را مرتبتی بلند ارزانی داشته است، وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وعیسی بن مریم را معجزات آشکار دادیم و او را به روح القدوس نیرو بخشیدیم ! سوره بقره253

سپس درباره تمام پیامبران فرمومد: أَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ وایشان را به روحی از نزد خویش نیرومند گردانید ، ایشان را باآن روح گرامی داشت وبر غیر خود برتری داد ، این طبقه نیز آمرزیده اند. سوره مجادله آیه 22

سپس اصحاب مَیْمَنَه همان مؤمنان حقیقی را یاد فرمود، که خداوند در آنان چهار روح نهاده است روح ایمان، روح قوّت، روح شهوت ، روح بدن پس بنده همواره خواهان کمال این ارواح است تا هنگامی که حالاتی برایش پیش آید.

سائل پرسید: آن حالات چیست؟ حضرت در پاسخ فرمود: أمّا نخستین حالات همان فرمایش الهی است که: وَ مِنْکُمْ مَنْ یُرَدُّ إِلی أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِکَیْ لا یَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَیْئاً یعنی برخی از شما به پستترین دوران عمر بازگردانده شود تا سرانجام پس از دانائی چیزي نداند ، سوره نحل 70

این همان کسی است که همه ارواحش کاستی یافته، ولی از ایمان بیرون نرفته، زیرا خداوند اور ا به پست ترین مرحله عمرش رسانده وبه این موقعیت رسانده است وچنین فردي اوقات نماز رانمیشناسد و توان اقامه نماز شب را ندارد و دیگر قادر به گرفتن روزه نیست ، این کاهش ، روح ایمان ، است به سعادت اُخروی او ضرر زننده نیست. ان شاءالله!

و روح شهوت از او چنان کاهش یابد که اگر زیباترین دختران آدم بر او بگذرد دلبسته اش نشود، ودر وجود اوتنها روح بدن باقی میماند که تا زمان فرارسیدن مرگ با آن جنبش و حرکت داشته باشد. سرانجام این گروه نیز خیر است . زیرا خدا با او چنین کرده است.

ودر دوران نیرومندی وجوانی اش حالاتی برایش پیش می آید که قصد گناه میکند و روح قوّت او را تشجیع و تحریک می نماید و روح شهوت نیز آن را برایش آراسته می گرداند و روح بدن او را می کشاند تا به خطا و گناهش بیاندازد .!

پس زمانی که مرتکب گناه شد، از ایمان دور شود و ایمان نیز از او جدا گردد، و هرگز باز نگردد ، مگر آنکه توبه نماید، وچنانچه توبه کرد وحق ولایت را پذیرفت، خدا توبه اش را می پذیرد واگر به ارتکاب گناه باز گشت، درواقع دست از ولایت برداشته، أَدْخَلَهُ نَارَ جَهَنَّمَ و خدا او را به آتش دوزخ داخل سازد.

اما اصحاب مَشْأَمَةِ ،به راستی یهود ونصارا می باشند، که خداوند سبحان درباره آنان میفرماید:

الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ کسانی که به ایشان کتاب داده ایم او را میشناسد ، یعنی محمد و ولایت را برطبق آنچه در تورات وانجیل آمده است كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ همچنان که پسران خود را مشناسند، وَإِنَّ فَرِيقًا مِّنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ، الْحَقُّ مِن رَّبِّكَ ، وهرآینه گروهی از ایشان حق را می پوشانند و درحالی که خود مد دانند حق از آن پروردگار توست فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ پس هرگز از اهل شک وتردید مباش بقره: 146 و 147

پس چون یهود ونصاری آنچه را که می دانستند انکار کردند ، خداوند به این بلا گرفتارشان ساخت ، که روح ایمان را از ایشان گرفت و تنها سه روح قوت وشهوت وبدن را در پیکرشان باقی گذاشت ، سپس آنان را به چار پایان نسبت داد و فرمود: إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِ فرقان 44 ، زیرا حیوان باروح قوت بار می کشد وباروح شهوت علف میخورد وباروح بدن راه می رود.

سائل عرض کرد : با این توضیحات دلم را زنده کردی ( تُحَفُ العُقُول ص 282 تالیف شیخ ابومحمد حراّنی )

والسلام علیکم والرحمه الله وبرکاته

نوحه در وصف بی بی سکینه خاتون...